Inmiddels zitten we met een, Starbucks koffie in de hand in prachtig hotel in NEW YORK! en hebben wij inmiddels al een paar weken Amerika achter te rug. Daarover echter later meer, daar ons, na enkele weken centraal Amerika een nieuw avontuur te wachten stond, en wel in Republica de Cuba. Reis mee door het land van de sigaren en de oldtimers onder het genot van een Cuba libre en heerlijke Jazz klanken! Een door Amerika veelvuldig en hardnekkig geboycotte tropische verrassing, “slechts” honderd kilometer uit de kust van Miami. En wij hebben de eer dit paradijs eens grondig te verkennen! (Wederom geschreven door ons beide
)
Mede door verschillende horror verhalen van meerdere reizigers waren wij toch enigszins gespannen voor deze reis naar de, officieel, socialistische republiek. Bij aankomst in Havana was er van de veronderstelde officieuze status van het land weinig te bemerken: de ontvangst was, tegen de verwachting en allicht tegen beter weten in, behoorlijk toeristisch, de douane beambten waren relatief gemakkelijk in de omgang en de reis naar onze casa particular ging, zeker in vergelijking met Zuid- en Centraal-Amerikaanse landen, verrassend soepel. We werden opgewacht door onze Amerikaanse vriend Christian uit DC (die op zijn visum application, uiterst handig, vermeldde dat hij een governmental employee is, waardoor, logischerwijs, reeds bij dageraad een Cubaanse landsverdediger (of ideologieverdediger?) op de stoep stond om polshoogte te nemen). Tezamen met Christian en een van de eigenaars verorberen we die nacht meerdere Havana Club Cola’s en dankzij de vele openhartige gesprekken die daar mee gepaard gaan, blijkt er toch meer schuil te gaan achter de toeritische vail of ignorance.
Cuba ontpop zich in de drie weken die wij er doorbrengen tot een koloniaal paradijs waar de inwoners allang geen diepgaande gesprekken meer schuwen (in het Spaans overigens) en hun mening over het regime niet langer onder stoelen of banken steken. Het land waar men gemiddeld dertig dollar per maand verdient en een spijkerbroek ongeveer drie maand salarissen kost. Het land waar niemand een huis bezit (alles is in handen van de overheid) maar als je wilt verhuizen je gewoon je huis kunt ruilen. Het land waar inwoners elkaar niet vermoeien met sociale druk omdat de socialistische druk al groot genoeg is (het blijk volkomen normaal om te trouwen of een een kind te krijgen als je 15 bent, maar het begrip is even groot als je dit liever uitstelt tot je veertigste).
Hoofdstad Havana blijkt een enigzinds vervallen maar een prachtige oude stad. Alhoewel het potetieel van de stad onmiskenbaar is, voelt het alsof we naar een fotomodel uit de jaren zestig staren: vergane glorie, maar als je verder kijkt dan de afgebladerde verf en de verzakte gevels, zie je de charmante verschijning die het ooit was. De tour die we door het land maken is veelzijdig en verrassend. Zo leren we al scoorterrijdend dat ze hier nog steeds met Ossen werken om het land te ploegen en wordt het gras met de hand (en zeis) “gemaaid”. Verbaasd zijn we over het feit geen machines te zien en honderden arbeiders op de landbouwgronden te aanschouwen. Ook “paard en wagen” is nog heel normaal aangezien niet iedereen zich een auto kan veroorloven (die ongeveer dezelfde prijs hebben als onze europese wagens, tel maar uit hoeveel jaar dat sparen is). En dus reden we op de snelweg, tijdens een dramatische dodemansrit naar Trinidad waarbij onze chaufeur twee keer in slaap dommelde (ahhhhhhh), regelmatig paard en wagen voorbij. Ook leerden we dat het eten van koe of paard in Cuba zwaar bestraft wordt. Aangezien de dieren gezien worden als vervoersmiddel of werkelement staat er een gevangenisstraf van twintig jaar op het eten van de beesten. Wij hielden het dus braaf bij kip en zeevoedsel.
Aan het einde van ons zeer aangename verblijf, waarbij de mensen ons altijd even hartelijk ontvingen, het eten grandioos was en de musea ongelooflijk biased, kwamen we tijdens een diepgaand gesprek tot het volgende: Een ieder wordt op een westerse middelbare school geleerd dat communisme weliswaar als goede theorie beschouwd kan worden (die in de praktijk nooit blijkt te werken), maar dat deze desondanks de personificatie van het kwaad is. Na drie weken lang gesprekken gevoerd te hebben met verschillende mensen, in verschillende stadia van hun professie, uit verschillende klassen van de maatschappij (die daadwerkelijk bestaan; wederom een argument tegen communisme) en uit verschillende steden of dorpen blijkt dat zij die mening delen. Desalniettemin maakte zich een paradoxaal gevoel van ons deelachtig wanneer we het leven in Cuba vergelijk met dat in Bolivia of Peru. Het wordt ons geleerd medelijden te hebben met een volk dat onder een communistisch regime leeft en derhalve geen vrijheid kent. Het Cubaanse volk heeft echter educatie, huisvesting, voedsel en een gratis stelsel van gezondheidszorg, maar geen vrijheid. De mensen in een Bolivia of Peru hebben vrijheid, maar het meerendeel beschikt niet over toereikende middelen daadwerkelijk gebruik te maken van dit in enkele niet westerse landen allicht te noemen privilege. Natuurlijk dellen wij de mening dat geen enkele prijs hoog genoeg kan zijn voor het opgeven van een van de meest basale kenmerken van ons leven, maar als een gezin kan kiezen tussen verhongeren in de goot of het resideren in een misschien wat vervallen huis, maar met genoeg middelen om het gezin gezond te houden en te leven in een maatschappij waar een ieder educatie kan genieten, vragen wij ons af of het opgeven van die vrijheid dan niet een concessie is die de overweging waard is…
